Duhaylungsod, JC
4 BAE
Music Review
Album Title: Halad
Artist: MaxSurban
Recording Studio: Star Records
Produced by: PS Manufacturing
Kadtong bata pa ko, magbagting ning akong dalunggan inig ka dominggo sa buntag sa mga kanta ni Yoyoy Villame ug Max Surban. Unsaon man na ang akong amahan kay mahilig man maminaw sa mga kanta ining duha. Basig nag aso-aso ang dalan sa ka-init sa adlaw sa Mayo o Abril o basig kanus-a sa summer, naglanog among balay sa mga tugtog sa Jingle Bells, Rudolph the Red Nose Raindeer na gilataran ug bag-o nga ni Yoyoy. Ug sa kabugnaw sa tag-ulan, makit-an ko na magsayaw-sayaw ang akong amahan samtang nagakanta sa Opao ni Max, na mahitungod sa usa ka tawo na namroblema sa iyanhang ulo na hinay-hinay na na-upaw. Mao, sa akong pagdako, ako na pud na nakalingawan ang tugtog, hilabi na ang lyrics sa duha ka bisaya na mangantahay ug, ingon pa sa pagbrand sa mga taga music industry, mga novelty songs.
Karon, sa pag kiyod-kiyod sa mga tao sa kanta na Otso-Otso, sa pag kisi-kisi sa sayaw na Ispageti o basin man lang sa pagpiyong-piyong sa mata samtang naga-awit sa kanta na Piluka Kong Itim, daghan kaayo na mga channel, mga tv shows matag pani-udto, ug mga singers-kunuhay ang naga angkon na sila ang naka-una sa istilo sa ilang kanta: kana bang adunay pagka bastos, naay pagka-kataw-anan, na mura ang uban ug gitikon samtang ilang paminawon.
´Hahahahay Inday, ayaw ako ug pakataw-a,¨ mao siguro kini ang ma-ingon ni Max Surban sa mga mangangkunay na ni. Gikuha sa iyahang isa ka kanta, Bibingka ug Budbod, usa sa mga kanta na intir sa iyang album na Halad (Karaoke Version), na mahitungod sa usa ka tindera ug bingka na gina pangayuan sa iyahang tinda sa usa ka manindahay ug budbod. Kani na kanta, nagapakita lang sa pag gamit sa simbolo sa bingka ug budbod na sexual organ sa babaye ug lalaki. Lingaw kaayo siya paminawon, hilabi na sa mga kasabot sa simbolo sa bingka ug budbud ug sa mga tao na kasabot ug bisaya, kay ang simple na pagkumbinse sa lalaki sa bbabaye na hatagan siya ug bingka kay mura ug pagpakumbinse sa lalaki sa usa ka babaye na makipaghilawas. Aduna pa gyud diskripsyon sa bingka na, ¨nagtisngi, nagngisi¨, ug sa budbod na,¨dako¨ Gitapos ni Max ang kanta sa pag-awit, ¨Kung espesyal na imong bibingka, mas lami kining ako-a!¨.
Kauban sa kanta na Bibingka ug Budbod, naa pud ang kanta na Gihidlaw Na Intawon Ako (Mitulo Na), na basig mahitungod sa usa ka tao na nasubo ug ¨Mitulo na ¨ ang luha, ma-ingon ang kanta na adunay lain na pasabot tungos sa paglahi ug paghatag ug empasis sa ¨Mitulo Na¨. Dili na siguro nako kahinanglan pa na ipasabot sa inyo kay kabalo ko na kabalo mo kung unsa ang buot pasabot ni Max.
Apan dili lang man puro mga double-meaning na mga kanta ang unod ining albuma. Aduna pud kini mga kanta na haum sa mga bugal-bugal sa mga bisaya. And kanta na Ang Trato Ko kay mahitungod sa usa ka laki na naghistog sa iyahang uyab. Nasaugdan ang ubang linya sa kanta ug ¨Ang trato ko...¨ ug ginasumpayan kini sa usa ka koro. Pareho ani: ¨Ang trato ko, baho kaayo¨ ug masumpayan kini ug ¨puti´g ngipon,¨ unya tubagon na pud ug ¨puro pustiso¨. Mahimout kam maminaw sa kanta kay pirti kaayo ang pagtamas-tamas sa persona sa kanta sa iyahang uyab. Gihuman ang kanta sa pag-ingon sa naminaw na ¨Bantog ra naay lusay, kay bayot diay¨.
Gigamit pud ni Nong Max ang pagstereotype sa mga Bisaya ug sa mga Ilonggo sa kanta niya na Kontis Sa Hambog, kung asa kining mga tawhana kay nagpataasay ug ihi sa ilahang mga sugilanon, na kung buot huna-hunaon, puros ra but-bot. Mura ka ug naminaw anang mga hubog sa mga kanto, na kung mahubog na, magbasa na lang ang baba sa pag-istorya ug mga walay hinungdan na mga butang.
Ug tungod kay Pilipino man si Nong Max, dili gyud mawala ang mga kanta na mahitungod sa gugma (dili bugal-bugal sama sa Ang Trato Ko). Aduna ang Baleleng ug ang Gugma Ko,
Ang tempo sa mga kanta ni Nong Max kay naglahi-lahi. Sama sa bibingka ug Budbod, Diskoral, Turagsoy ug Ulan, makasayaw ka sa pagkapas-pas sa kanta. And mga kanta na Upao kay haum lang ang ka-pas-pas, apan dili sama sa na-una na gipanghisgot. Ug ang Baleleng, Gihidlaw na Intawon Ako (Mitulo Na) ug ang Trato ko kay adunay pagka mellow.
Sa sulod aning albuma, tungod kay para man siya sa karaoke, mahimo na musabay mo sa pagkanta ky Max sa iyahang mga lingaw na kanta. Napahi-unod pud dinhi ang mga sikat na kanta sa mga Bisya na Matud Nila, Bisan Sa Damgo Lang ug Dahong Laya na gikanta sa uban na mga singer na Bisaya.
Tinuod na kasagaran sa mga tugtog ni Max kay nag-gikan o halos pareho sa mga uban na sikat na mga kanta. Apan dili man pud nato mahimo na isnabon ang mga lyrics ni Nong Max kay basig tuod aduna kini pagka bugal-bugalon o pagkabatos, masinati man nato na gigamitan kini ug utok samtang gibuhat.
Sa ako siguro na henerasyon, basig tuod adunay ganahan sa mga kanta ni Nong Max ug mga singer na pareho niya, ma-ulaw ang uban na mu-angkon na gidak-an na nila ug paminaw. Basig siguro ako. Siguro dili nato mahimo na ikumpara sila kay Chopin o kay Beethoven, apan mahimo man siguro nato na muhunong sa atong pagka sundugro sa mga Amerikano, ug maminaw basig kadiyot lang sa mga kanta Ni nong Max ug lain pang mga Bisaya na Mang-aawit. Mahimo man pud siguro nato na gamiton kini aron isagpa sa mga Tagalog na ang atong pagka Bisaya kay dili lang malimita sa mga dialogue sa mga katabang sa salida. Kana kung makasabot sila!
